Isang matinding lindol sa pulitika ang kasalukuyang yumayanig sa pundasyon ng Senado ng Pilipinas. Ang tahimik na bulwagan ng mambabatas na dati ay pinagdarausan ng mga seryosong talakayan ukol sa batas ay nagbago at naging isang malaking arena ng banggaan, trayduran, at tila walang katapusang agawan sa kapangyarihan. Habang ang mga ordinaryong mamamayan sa Mindanao ay patuloy na nagdurusa dahil sa mga nagdaang kalamidad, ang mga pinuno sa itaas ay abala sa isang maruming laro kung saan ang nakataya ay hindi lamang ang posisyon kundi ang bilyun-bilyong pondo ng bayan. Ang masakit na katotohanan na isiniwalat sa pinakabagong ulat ay nagpapakita na ang sinasabing pagkakaisa ng gobyerno ay tuluyan nang gumuho, at ang bansa ay nakasaksi sa pagsilang ng isa sa pinakamalaking krisis sa konstitusyon sa modernong kasaysayan.
Ang usapin ay hindi lamang tungkol sa kung sino ang dapat umupo sa mataas na upuan ng kapulungan. Ito ay isang mas malalim na labanan sa pagitan ng mga nagtatangkang magbunyag ng katotohanan at ng mga grupong pilit na nagtatakip sa mga anomalya. Sa gitna ng kaguluhang ito, lumulutang ang mga kuwento ng mga maleta na naglalaman ng milyun-milyong piso na ginagamit umano upang bumili ng katapatan ng mga senador. Ang bawat sulok ng bansa ay nakatutok ngayon sa kung ano ang susunod na mangyayari, dahil ang resulta ng labanang ito ang magtatakda kung may hustisya pa ba para sa mga mahihirap o kung ang mga makapangyarihan na naman ang magwawagi sa huli.
Ang huwad na panawagan para sa kapayapaan
Kamakailan lamang ay naging laman ng mga balita ang pahayag ni Senador Migz Zubiri na nagmamakaawa sa kanyang mga kasamahan na itigil muna ang pulitikal na awayan. Ayon sa kanyang opisyal na pahayag, kailangang magkaisa ang lahat upang matulungan ang mga komunidad na sinalanta ng malakas na lindol sa rehiyon ng Mindanao. Sa unang tingin, ang ganitong uri ng panawagan ay tila may mabuting layunin at nagpapakita ng malasakit sa kapwa. Sino nga ba naman ang tatanggi sa ideya ng pagkakaisa sa panahon ng matinding krisis at kalamidad.
Subalit ang reaksyon ng taong bayan ay kabaligtaran ng inaasahan ng mga mambabatas. Sa isang malawakang pagsusuri sa mga plataporma ng social media, partikular na sa mga ulat ng Politico, makikita ang matinding galit at kawalan ng tiwala ng publiko. Sa mahigit labinsiyam na libong mamamayan na nag-iwan ng kanilang reaksyon, higit sa labimpitong libo ang hayagang tumawa at nagpahayag ng pangungutya, habang mahigit isang libo naman ang direktang nagalit. Wala pang dalawang porsyento ng kabuuang bilang ang nagpakita ng suporta sa panawagan ni Zubiri.
Ito ay isang malinaw na patunay na ang kredibilidad ng mga tradisyunal na pulitiko ay tuluyan nang naglaho. Batay sa mga komento ng mga ordinaryong Pilipino at mga manggagawa sa ibang bansa o OFW, ang mga senador mismo ang nakikita nilang ugat ng kaguluhan. Ang panawagan para sa pagkakaisa ay itinuturing na lamang na isang mabilis na palusot upang iwasan ang mga mabibigat na isyu ng korapsyon na kasalukuyang binubusisi. Ang publiko ay hindi na madaling mauto ng mga matatamis na salita habang nakikita nilang walang tunay na tulong na dumarating sa mga biktima ng kalamidad mula sa mga politikong panay lamang ang daldal.
Ang misteryo ng mga maletang nagpapalit-kamay
Sa likod ng mga pormal na talumpati sa harap ng kamera, may isang mas madilim na bulung-bulungan ang unti-unting nabibigyang-linaw sa mga talakayan ng mga mamamayan. Ito ang isyu ng maleta gang na tumutukoy sa mga diumano ay maanomalyang pamamahagi ng malalaking halaga ng salapi sa loob ng Senado. Ayon sa mga lumabas na reaksyon at opinyon ng publiko, ang katapatan sa pulitika sa kasalukuyan ay hindi na ibinabase sa prinsipyo o plataporma, kundi sa kung gaano kabigat ang maletang ihahatid sa pinto ng isang mambabatas.
Ang mga netizen ay lantaran nang nagtatanong kung naitago ba nang maayos ang mga maleta at kung kaninong bulsa napunta ang bilyun-bilyong piso na nakalaan sana para sa mga proyekto sa bansa. May mga ulat pa nga na nagpapakita ng matinding kabalintunaan kung saan ang ilang grupo na mabilis na nagdala ng tulong sa Mindanao ay nagpamahagi lamang ng isang kalderong lugaw, habang ang bilyun-bilyong pondo ng bayan ay pinaniniwalaang nasa kamay na ng mga tiwaling opisyal.
Ang galit ng publiko ay lalo pang nag-alab nang magpahayag din si Senador Erwin Tulfo ng kahilingan para sa isang ceasefire at peace talks sa pagitan ng mga nag-aaway na pangkatin sa Senado. Humingi siya ng pagkakataon na magsanib-pwersa ang magkabilang panig upang pag-usapan kung saan kukuha ng bilyun-bilyong piso para sa rehabilitasyon ng Davao at iba pang bahagi ng Mindanao. Ngunit tulad ng nangyari kay Zubiri, higit sa siyamnapung porsyento ng mga nakakita sa kanyang pahayag ang lantarang tumawa at hindi naniwala. Ang tanong ng bayan ay simple, bakit nagtatanong pa kung saan kukuha ng pera gayong alam ng lahat na ang pondo ay dinalanta na ng mga maanomalyang transaksyon at nakasiksik na sa mga sikat na maleta.
Takot at banta ng putukan sa loob ng bulwagan
Ang tensyon ay umabot sa pinakamataas na antas nang magpahayag ng matinding pag-aalala si dating Senador Panfilo Ping Lacson. Ayon sa kanyang mga impormasyon, may malaking banta na magkaroon muli ng kaguluhan at posibleng putukan sa loob mismo ng Senado dahil sa nakatakdang pagdalo ng labingwalong dating miyembro ng Philippine Marines, na kilala ngayon sa tawag na Brave 18, sa isang pagdinig ng Senate Blue Ribbon Committee.
Inilarawan ni Lacson ang isang senaryo kung saan kapag ang mga dating sundalong ito ay humarap sa komite at nahuling nagsisinungaling, o kaya naman ay tumangging sumunod at ipinag-utos na arestuhin dahil sa contempt, maaari itong maging mitsa ng isang marahas na komprontasyon. Dahil dito, iminungkahi niya na higpitan ang seguridad at pansamantalang ipagbawal ang pagpapasok ng sinumang bisita ng mga senador upang maiwasan ang pagpasok ng mga masasamang elemento.
Gayunpaman, ang pahayag na ito ni Lacson ay hindi tinanggap ng positibo ng publiko. Sa katunayan, halos siyamnapu’t walong porsyento ng mga netizen ang nagpahayag na ang ganitong uri ng babala ay isang paranoia o sadya lamang na pananakot upang pigilan ang pag-usad ng imbestigasyon. Maraming naghihinala na ang totoong dahilan ng pagka-alarma ng ilang mambabatas ay hindi ang kaligtasan ng institusyon, kundi ang takot sa kung ano ang maaaring ibunyag ng mga dating Marines laban sa mga matataas na opisyal. Ang Brave 18, na ayon sa mga ulat ay kasalukuyang nagdurusa sa hirap at halos sardinas na lamang ang kinakain dahil walang suporta sa pamilya, ay walang kakayahang maghasik ng karahasan dahil wala naman silang mga armas. Ang pananakot na magkakaroon ng anarkiya ay tinitingnan bilang isang maruming taktika ng cover-up upang protektahan ang mga mastermind ng malalaking nakawan sa kaban ng bayan.
Ang komedya ng dalawang pangulo sa iisang senado
Ang pinakamatinding krisis na nagaganap ngayon na nagdudulot ng malaking kalituhan sa buong bansa ay ang pagkakaroon ng dalawang indibidwal na kapwa nagpapakilala bilang lehitimong Pangulo ng Senado. Sa isang banda, nariyan ang grupo ni Senador Sherwin Gatchalian, na kilala bilang Gatchalian Bloc, na nagpilit ng isang mabilisang reorganisasyon noong nakaraang Hunyo 3. Ang kampong ito ay kinikilala na umano ng Malakanyang at ng Kamara ng mga Kinatawan bilang bagong pamunuan ng Senado.
Sa kabilang banda, matatag na naninindigan si Senador Alan Peter Cayetano na siya pa rin ang tunay at legal na Pangulo ng Senado. Ayon sa kasaysayan ng kasalukuyang kongreso, si Cayetano ay hinalal sa pamamagitan ng labintatlong boto ng mga senador noong Mayo 11, na malinaw na sumusunod sa itinakda ng Saligang Batas ng 1987. Ang panuntunan ng bansa ay nag-aatas na upang maging Pangulo ng Senado, kinakailangan ang boto ng mayorya ng lahat ng miyembro nito, na nangangahulugang labintatlong boto mula sa dalawampu’t apat na kabuuang bilang ng mga senador.
Ang hakbang ng Gatchalian Bloc na magluklok ng bagong pinuno gamit lamang ang labindalawang mambabatas ay pilit na ipinagtatanggol gamit ang tinatawag na Avelino Doctrine na nagmula pa noong taong 1949. Ngunit ang doktrinang ito ay nakabatay sa lumang Saligang Batas ng 1935, kung saan wala pang tiyak na bilang ng boto na nakalagay para sa pagpili ng pinuno. Sa ilalim ng kasalukuyang batas, ang labindalawang senador ay hindi kailanman maaaring maging mayorya. Ang patuloy na paggigiit ni Gatchalian na sila ang kinikilala ng palasyo ay walang legal na bisa dahil ang Senado ay isang independiyenteng sangay ng pamahalaan na hindi dapat idinidikta ng ehekutibo. Ang tanging paraan upang matapos ang guluhing ito ay kung ang Gatchalian Bloc ay makakakuha ng ikalabintatlong mambabatas upang lumipat sa kanilang panig, isang bagay na tila hindi nila magawa kaya pilit nilang idinadaan sa ingay at impluwensya ang pag-agaw sa pwesto.
Ang flood control scam at ang pinakamalaking pagtatakip
Ang ugat ng lahat ng kaguluhang ito, ang tunay na dahilan kung bakit nagkaroon ng biglaang kudeta at pagpapalit ng mga pinuno ng komite, ay ang nagpapatuloy na imbestigasyon sa tinatawag na flood control scam. Ito ay itinuturing na isa sa pinakamalaking pagnanakaw sa kasaysayan ng Pilipinas, kung saan bilyun-bilyong piso na inilaan para sa mga proyekto laban sa baha ang naglaho at napunta sa mga pribadong bulsa habang ang mga mamamayan ay patuloy na nalulunod sa tuwing darating ang bagyo.
Bago maganap ang maanomalyang reorganisasyon, ang imbestigasyon na pinamumunuan nina Senador Alan Peter Cayetano at Senador Rodante Marcoleta ay malapit nang matumbok ang mga pangunahing mastermind. Ang takot ng mga magnanakaw na mabunyag ang katotohanan ang nagtulak sa kanila na isagawa ang isang pulitikal na kudeta upang buwagin ang kasalukuyang Senate Blue Ribbon Committee at palitan ang pamunuan nito. Ito ay isang klasikong galaw upang iligtas ang mga mambabatas at kanilang mga kamag-anak na sangkot sa korapsyon.
Kahit si Senador Imee Marcos ay nagpahayag na dapat ipagpatuloy ang imbestigasyon nang walang kinikilingan, kahit na ang masangkot pa ay ang kanyang sariling kapatid na si Pangulong Ferdinand Bongbong Marcos. Ang accountability o pananagutan sa bayan ay dapat ipatupad anuman ang relasyon sa pamilya. Ang paglikha ng mga huwad na komisyon tulad ng Independent Commission on Infrastructure, na mabilis ding nabuwag matapos magbitiw ang mga tapat na imbestigador tulad ni Mayor Magalong dahil sa mga pagbabawal ng mga nasa itaas, ay nagpapakita lamang na ang pamahalaan ay gumagawa ng isang malaking dula-dulaan upang linlangin ang sambayanan. Kung hahayaan ng taong bayan na mapigil ang pagdinig na ito, masasaksihan ng Pilipinas ang pinakamalaking cover-up sa kasaysayan, kung saan ang hustisya ay tuluyan nang ililibing ng mga taong pinagkatiwalaan ng kapangyarihan.
Ang paggising ng sambayanang Pilipino
Sa gitna ng malalim na krisis na ito, may isang magandang senyales na nakikita sa buong kapuluan, ang paggising ng kamalayan ng mga ordinaryong Pilipino. Sa tulong ng makabagong teknolohiya at social media, ang mga mamamayan ay hindi na lamang basta nakikinig sa mga ulat ng mga tradisyunal na media na madalas ay kontrolado ng mga mayayaman. Ang bawat Pilipino ngayon ay may kakayahan nang magsuri, magpahayag ng opinyon, at lantarang batikusin ang mga maling gawain ng mga opisyal ng gobyerno.
Ang mga negatibong reaksyon at tawa ng bayan sa mga huwad na panawagan nina Zubiri, Lacson, at Tulfo ay isang malakas na mensahe na ang lumang istilo ng pulitika ay hindi na epektibo. Ang publiko ay nagkakaisa ngayon sa paghingi ng malalim na imbestigasyon. Ang bawat mamamayan ay nagdarasal at nagbabantay na matuloy ang mga susunod na pagdinig ng komite upang ang mga Brave 18 at iba pang mga saksi ay makapagsalita nang malaya at mailabas ang lahat ng mga dokumentong nagpapatunay sa pagnanakaw.
Ang labanang nagaganap sa Senado ay hindi lamang laban ng mga senador, ito ay laban ng bawat Pilipinong nagbabayad ng tamang buwis, ng bawat OFW na nagpapakapagod sa ibang bansa para sa pamilya, at ng bawat biktima ng kalamidad na pinagkaitan ng tulong. Kung ang Diyos ay kasama ng mga naghahangad ng katotohanan, walang sinumang makapangyarihang pulitiko ang luluklok sa itaas na hindi babagsak. Panahon na upang wakasan ang kultura ng maleta sa pamahalaan at ibalik ang tunay na kapangyarihan sa kamay ng sambayanan.
